مشدد بمعنى هزال و لاغرى و عين بتازى چشم را گويند و سل العين عبارت از ضمور و لاغرى حدقه است و حدوث وى اكثر بعد طوالت امراض چشم خاصه اگر هوا خشك باشد صورت بندد و گاهى در سيل نيز بنا بر ضعف از استعمال غذا حدقه بضمور گرايد و نقصان روح باصره و لاغرى چشم و ضعف فعل وى خاصهء اين مرض‌ست و علّت مذكوره در مشايخ و هو كثير الوقوع بسبب نقصان رطوبات اصليه و در شبان و هو تحليل الوقوع بنا بر استيلاى يبوست بر زجاجيه يا جليديه يا بيضيه از جهت كثرت استفراغ يا نايافتن غذا زمانى طويل يا وقوع سدّه در عروق مشيمه يا شبكه يا ضعف قواى چشم از اغتذا بظهور مىپيوندد و حدوث اين مرض در جوانان اكثر امر در يك چشم باشد و نادر بود كه در هر دو چشم بود جحوظ بجيم و حاى مهملهء مضمومتين و واو ساكن و ظاى معجمه مرضيست كه چشم به غير ورم بزرگ شود و مريض در حركت چشم بطوء احساس كند و چنان پندارد كه چشم مندفع مىگردد از داخل بسوى خارج و مرض مذكور را سه سبب‌ست يكى آنكه مادهء ريحى يا خلطى در اجزاى چشم درآيد و بدان سبب مقله ممتلى و منتفخ شده برون سو گرايد دوم آنكه بسببى از اسباب ضاغطه مقله بسوى خارج منضغط شود و اسباب مذكوره خناق صعب‌ست و صداع شديد و تهوع مفرط و قئ عنيف و طلق قوى و تزحر عظيم و صياح فخيم و حصر نفس سوم آنكه علائق مقله و عضلات كه حافظ آن علائق‌ست مسترخى شود و علامت اول آنست كه مع جحوظ و نتو مقله عظم حجم در چشم پيدا باشد و اگر خلطى بود ثقل نيز محسوس شود و علامت ثانى وجود يا تقدم سبب‌ست و تمددى كه چشم را از خلف بسوى خارج دفع كند احساس كردن و اگر ماده نيز در اندفاع معاون بود عظم چشم پديد بود و علامت ثالث نبودن عظم در چشم بنا بر عدم امتلا و نبودن تمدد در باطن از جهت عدم ضاغط داخلىست ليكن حدقه بحركات مضطربهء غير اختياريه متحرك شود زيرا كه اربطهء كه مقله را از قلق و حركات مضطربه محفوظ مىدارد مسترخى بود بغض العين مرضيست كه نگريستن بر شعاع خوش نيايد و از دو سبب حادث شود يكى آنكه روح باصره گرم و مشتعل شود پس از حرارت و روشنى شعاع اشتعال و رقت وى بيفزايد و ازين ممر باصره از ديدن شعاع تنفر نمايد دوم آنكه در چشم عارضهء چون رمد و سبل غليظ و اشباه آن واقع شود و بباعث عارضهء مذكور ديدن شعاع خوش نيايد و سبب اول بر بودن مادهء شديد الحرارة در دماغ دال بود و در صورت نبودن عرض مرض ديگر منذر بقرانيطس باشد و علامت سبب ثانى تقدم با وجود علت‌ست التصاق الجفن التصاق بكسر همزه و سكون لام و فوقانى و صاد مع الف و قاف